24 haziran seçimlerinin bilinmez canalıcı sorularını düşünen azdır artık. sorusuz, sorgusuz yanıtlar ve çözümlerin ardına toplananlarla şaşmaz bir karşıtlaşma giderek hızlanıyor. karşıtlaşmanın ısısı yükseliyor.
cumhurbaşkanının halkoyuyla seçimi, tbmm üyelerinin seçiminden öncelikli ve egemen görünüyor. oysa, tbmm oluşumu da, siyasetlerin tbmm'de temsil gücü de, cumhurbaşkanı gücünden önemlidir. açıktır ki: akp için cumhurbaşkanlığını kazanmak ve altında onunla uyumlu bir onama(evet yasama değil) birincildir. akp'de seçimi kazanma güveninde sarsılma açıkta yok ama, akp yeraltında tartışma olmadığını söyleyemeyiz. milletvekili adayları açıklandığında akp'de, kurucuların tümden elendiğinden öteye akp'yle yükselenlerden de dışarıda kalacaklar çok olacak. akp'de, sırasını bekleyenlerden sıra dışı kalanlarla, sırasının önüne eklenenler sorun olacak mı, kısa zamanda bileceğiz.
akp'den bildiğimiz şudur: akp'de değişme yaşanmıştır ama, başkanlık değişmemiştir. akp de sonunda "kişi" partisi olmuştur. kişi partisi güçmüş görünür ama, güçsüzlüğün tek değilse de, ilk gösterisidir. çokları için bu durum hep öyleydi diyebiliriz ama, öyle değildi. egemen kişilik sorunu akp'de artık açıktadır ve akp içinden de sorgulanacaktır. akp'nin içinden sorgulandığını görmesek de, seçim sonuçlarıyla yaşayacağız.
siyasette "şiar(ya da "slogan")" önemlidir ve akp'nin başından bu yana çekici, sürükleyici nice "şiarları" oldu. bukez akp'de ilk eksiklik o oluyor. akp'nin seçim hedeflerinde coşkunluk ve yenilik yok. bir anlamda: bizi biliyorsunuz; biz oyuz ve bundan dönme olmazdan öteye söylenen yoktur. akp başkanının "devam" demekten öteye sürükleyiciliği yoktur. onaltı yıla yaklaşan akp döneminde, onun başkanlığında, bir atılım, bir yükselme olmayacağı akp kitleselliğinde de anlaşılmış mıdır konusunda akp karşıtları ikili yaklaşıyorlar.
akp karşıtları deyince: akp karşıtlığı çeşitlenmiştir gelen seçimlerde. son cumhurbaşkanlığı seçimindeki üç adaylı seçimden, birinci aşamada, zorlanmadan geçen akp başkanı, bukez, karşısında, çoğulluk bulmuştur.
akp, bir yandan, tek başına kendine güvenmemenin ötesinde, karşısında da, çoklu adaylıklar bulmuştur. akp-mhp birlikteliği, öncelikle, kendi benzerlerine oy yitirecektir. akp-mhp benzeri sp ve ip, ne alırsa, akp-mhp'den alacaktır. akp'nin, chp'den sp'ye, ip'e kaçacak oy olmayacağı beklentisi geçerlidir. akp, chp'den oy kaymalarının hdp ve vp ile olacağı konusundaki beklentisinden aradığını bulabilir mi?
cumhurbaşkanlığı adaylığında selahattin demirtaş da, doğu perinçek de, geleneksel chp oylarından oy çekecektir. soru şudur: akp-mhp'den sp ve ip'e kaçan oylar, chp'den vp'ye ve hdp'ye kaçan oylarla nicelik olarak ne düzeyde olacaktır? beklentiler her yandan çokludur.
chp, çoktandır yaşanmamış bir umutlanma kazanmıştır muharrem ince'nin cumhurbaşkanlığı adaylığıyla. akp için öngördüğümüz, chp için de geçerli olacaktır: chp'nin tbmm temsilcileri adayları belirlendiğinde de, muharrem ince'yle kazanılmış "popüler" iyimserlik güçlenir mi; zayıflar mı?
akp-mhp birlikteliğinin adayının karşısında beş aday vardır ve beş adayın toplamı bir adayın oyunu dengeleyip aşacak güce erişir mi? sonrası, 24 haziran sonrasının sorusudur. 24 haziran yolunda, akp-mhp birlikteliği karşılarındaki beş adaya da küçümseyici ve aşağılayıcı yaklaşmaktadır. beş aday da akp-mhp adayıyla karşıtlaşırken, bir sonraki aşamada, birliktelik gereğinden birbirlerini yıpratmaktan uzak durmaya çalışacaktır. bu değişir mi? vp adayı, salt, akp-mhp karşıtlığında durmayacaktır ve chp'yle de, hdp'yle de karşıtlaşmaya önem verecektir. hdp adayı ise, akp-mhp adayı dışındaki adaylarla karşıtlaşır mı; yoksa, önemsemeden yoksayarak mı seçime yollanır?
chp, sp ve ip için, akp-mhp adayını değişik yönlerden yıpratmada ortaklık olacağı açıktır. bilinmeyen ise, chp'nin hdp'ye göstereceği esneklikle yumuşaklığa sp ve ip de uyumlu olur mu? chp'nin seçmenlerinden hdp'yle olmazlananlar mı çoğunluktadır ya da hdp'den oy alma yanlıları mı egemendir? hdp için, akp-mhp'den sonra yeminli öfke/nefret dolu chp'yle de karşıtlaşma yaşanabilecek bir siyasiliktir. hdp'nin seçmenlerinden chp nefreti ve öfkesi seçimler sürecinde ikincilleşir mi? hdp'den chp'ye saldırı özleyenleri, 24 haziran seçimlerinde adaylığı olmayanlar kümesi sayabiliriz.
adayların kesinleşmesiyle ilk izlenimler: akp-mhp'nin kiminle karşıtlaşmadan ençok oy toplanabileceği sorunludur. chp için, "popülerizm"in ilk göstergesi olarak akp-mhp adaylığını karşıya almada, her türlü karşıtlıkla birlikte olmaya yatkın bir esneklik kaçınılmazdır.
görünürde, enaz konuşulan nedir? akp-mhp, onca "fetö" karşıtlığından sonra, yeraltından seçimleri geçinceye ve hatta sonrasında, hapishaneleri boşaltma yönünde bir sözlenme var mıdır bilinmez. chp içinse, hdp'ye hapishanelerde olanlara "af" sözünden öteye bir umut var mıdır bilinmeyendir.
sonuçta, seçimlerin gündemi: "devam" mı, "tamam" mı noktasında düğümlenmiştir. "devam" diyecekler çoktur; "tamam" diyenler daha çok olacaklar mı?
9 mayıs 2018, college station, texas.
