sonuçta, seçimlerin gündemi: "devam" mı, "tamam" mı noktasında düğümlenmiştir. "devam" diyecekler çoktur; "tamam" diyenler daha çok olacaklar mı?
akp, tasarımını ve kurgusunu yaptığı düzene erişir mi? parti başkanlığı ile cumhurbaşkanlığının tek kişide toplanması, baştan sorunlu başlamıştır. chp parti başkanı da cumhurbaşkanı adayı olsaydı, tasarımla uygulama çakışacaktı.
akp için, seçimi kazanmak sorun değil varsayımı egemendir. parti başkanları aday olurlar ve yenilenler yenilenir düzeni teklemiştir. yüzbin oyla adaylığın hem olmazlığı, hem de etkisizliği varsayımı da, sp, ip ve vp başkanları için yeterli imza toplanmasıyla teklemiştir.
kılıçdaroğlu'nun neden aday olmadığını akp anlamamıştır diyemeyiz. akp, kendi belirlemediği ya da kendi beklemediği yönde gelişen her türlü oluşumdan korkar durumdadır. doğal ki, kılçdaroğlu, bu anlamda ya da bunu sağlamak yönünde cumhurbaşkanlığı adaylığından uzak durmuş değildir.
kılıçdaroğlu'nun aday olması en doğrusuydu ve öyle olmalıydı. akp kurgusunu geçerli anayasallık saydığımızda, kılıçdaroğlu adaylığı zorunluydu. oysa, kılıçdaroğlu, aday olmayarak, akp'nin kurguladığı cumhurbaşkanlığı kavramını küçültmüştür. bu durumu akp beklemiyordu, istemiyordu. kılıçdaroğlu'nun siyasi seçmes,i 24 haziran'da oylanacak cumhurbaşkanlığı düzeninin, er ya da geç, anayasallık olmaktan kaldırılacağının ilk eylemi olmuştur.
chp adayının ya da, chp başkanının desteklediği adayın kazanması durumunda oluşacak cumhurbaşkanlığı akp'nin özlediği kurguda çalışmayacaktır ve kılıçdaroğlu da gücünü sürdürecektir. akp başkanı'nın kazandığı cumhurbaşkanlığı da kuşkulu ve küçültülmüş başlayacaktır. kılıçdaroğlu ya da başkanı olduğu chp, düzeni belirleyecek güçte olsaydı, 16 nisan 2017 yaşanmazdı ya da 16 nisan'da o düzen tasarımı sonlanmış olurdu.
kılçdaroğlu'nun aklı ne yönde oluştu da muharrem ince chp adayı oldu? kılıçdaroğlu ve ince, kendileri, tarihe belgelemedikleri sürece bilemeyeceğiz. akp, kılçdaroğlu'nun aday olmayışını kabul edememiştir ve kuşkusunu aşamayacaktır.
muharrem ince'nin chp adayı oluşu chp açısından, akp'nin kurguladığı tasarımı bozacak güçte gelişir mi? önyargıyla gelişir ve gelişecektir diyemeyiz. akp başkanı seçimde oyçokluğuna erişse de, karşısında chp başkanlığını bulacaktır. yenilmiş chp başkanlığı akp'nin seçimiydi; o olmayacaktır. akp başkanı, karşısında yendiği başkanları bulmayacak ama, yenemediği parti başkanı kılıçdarolu duracaktır. bu durumu önceden kestiremeyen ya da tüm başkanları yenerek seçimden güçlü çıkacağını varsayan akp başkanı'nın öngördüğü olmayacaktır.
seçilmeyen parti başkanları tbmm'de olmayacaktır ama, kılıçdaroğlu tbmm'de olacaktır. bunun anlamı nedir ya da önemli midir seçim sonrası bileceğiz.
türkiye'nin geleneksel çok partili ve tek partili düzeninde, enazından, görünürde de olsa, cumhurbaşkanlığı tüm ülkeyi kapsayıcı olarak tanımlanmıştı ve işledi. akp bu düzeni istemedi. akp'nin istediği düzenin ne olduğu, akp kurmaylarının aklından öteye bilinmediğini biliyoruz. akp için bir başkanlık olacak ve tüm siyasiliklerle, kişiler ve kurumlar o başkanlığın emir komutasında olması özlenmektedir. akp karşıtları için bu korkutucu bir beklenti olarak öngörülürken, akp için güç gösterisi ve doğallık olarak öngörülmektedir. çok açıktır ki, akp karşıtlarının korktuğu yaşanmayacaktır; akp'nin özlediği bir başkanın yürüttüğü ve en üstte tek seçici değilse de, "son" seçici düzene akp'den de direnç olacaktır.
şimdilik bildiğimiz: akp'nin istediği düzen oluşmayacaktır. tbmm'nin içinde birinci günden, chp başkanı olacaktır. akp başkanı da tbmm dışında olarak o başkanlıkla karşıtlaşacaktır. öteki türlüsü akp için düşünülmeyendir. nedir düşünülmeyen? akp başkanı'nın cumhurbaşkanı seçilmediğinden öteye tbmm dışı kalmasıdır.
türkiye cumhuriyeti'nde parti başkanlarından cumhurbaşkanı oldu ama, partiler tbmm'de egemen ve belirleyiciydi. tbmm'den gücünü almayan parti başkanının cumhurbaşkanlığının tbmm'yi üstten ve dışarıdan yönetmesi düşünülemez. tbmm'yle karşıtlaşan cumhurbaşkanlığı ise, tbmm içinde karşıtlaşan siyasi partiler karşıtlığından daha çok kargaşaya yolaçacaktır.
ne yandan bakarsak bakalım, anayasa buhranı, 24 haziran'la sonlanmayacaktır, iyice alevlenecektir.
10 mayıs 2018, college station, texas.
