24 haziran seçimlerinin öncesi de, sonrası da bilinmezdir. bildiklerimizin azlığından bilmediklerimizi öngörürken, çokluk, iyimser beklentilerimizle kötümser kuşkularımızın belirleyiciliği açıktır.
kuşkuların başında, abd/ab etkileşiminin yönlendirmelerdeki belirginsizliği gelmektedir. bilinen ya da genel geçer olanı: abd/ab'nin akp'nin bugünkü yönetiminden kaygılı olduğu ve daha da ötesi, değişmesinde, akp destekçisi olmayacaklarla ayrım yapmaksızın birliktelik arayacağıdır. akp'nin kötü yönetimi, baskıcı ve yasaları yoksaymaktan uzak durmamayı siyasi güç sayma eylemliliği, türkiye'de gerilim, öfke ve zoryönetim olarak yaşanmaktadır. bundan abd/ab'nin yararlanmak için elverişli ortam bulacağını düşünebiliriz ama, geçerli olması zordur.
akp karşıtlarını bir ve benzer gören yoktur. chp'den, hdp'den, saadet partisi'nden, iyi parti'den tepkiler açıktır. ayrıca, partisiz tepkileri de yoksayamayız. akp ve destekçilerine karşı öfkeli nefret cephesi güçbirliğinde uzlaşır mı; birliktelik olur mu? ilkeler, adaylar ve arayışlar açıkta/gizlide sürmektedir. bugün için akp ve destekçilerinin adayı tartışmasızdır. akp karşıtlarında tek adayla mı, çok adaylı mı arayışında bilir bilmez söylentiler ve yönlendirmeler beklentileri canlı kılmaktadır.
bu noktada doğrusu nedir? kişisel olarak özlemim şudur: aday gösterme gücündeki her siyasiliğin kendi içinde uzlaştırıcı öz adayıyla seçime katılması gerekir. akp karşıtlarının ortak adayla seçime katılımı, olası ikinci aşamada da zordur ve inandırıcılığı yoktur. olması gerekenin olmayacağını öngörmenin çekici olmadığını bilsem de, kişisel doğrumu bugünden kıyıda belgelemek isterim. chp de, hdp de, iyi parti de, saadet partisi de kendi adaylarıyla seçmenlerini çoğaltmalıdır. yoksa, ortak aday ya da birliktelik adaylarının getirisi olmayacaktır. 24 haziran ötesine kalacak siyasiliklerin yönetimlerinin bu akılda olacağını düşünmeliyiz.
siyasi olarak seçimin sonuçlarını belirleyecek olanlar açıktır: akp ve mhp'nin birlikteliği oylarını önceki seçimlerdeki düzeyde tutabilir mi? ola ki, akp-mhp birlikteliğini destekleyiciler, yüzde elliyi birinci aşamada bulamadıklarında, ikinci aşama için de dağılmazlar. oysa, akp karşıtları, ayrı ayrı adaylarıyla ikinci aşamayı zorlayacak güçte olduklarında, güçlerini topluca koruyamazlar. bunda akp karşıtlarında ikinci ençok oyu chp adayının alacağını varsayıyorum. olasılığı düşük olan, chp dışındaki ikinci ençok aday, chp adayı dışında olduğunda, ikinci adayın seçimden düşmüş olan partilerin seçmeninden çok akp seçmeninden oyla kazanması dışında bir sonuç uzak görünüyor.
kısacası, akp, kendi içindeki parçaları toplu tutmada birinci aşamada değilse; ikinci aşamada başarılı olur. akp için birinci aşamada olmasa da, ikinci aşamadan sonra önde olmak önemli bir siyasi güç gösterisidir. akp birinci ya da ikinci aşamada kazanmışlığıyla türkiye'de olağan yönetim düzeyine dönebilir mi? geçmişte ya da 2007'den bu yana olduğu gibi, seçim kazanımını, güç gösterisiyle güç budalalığına mı dönüştürür? açıkçası, çoğunluk diktası kurmak için yeter oy olur mu? bu birinci bilinmezidir seçim sonrasının.
yine, olasılığı düşük olan, seçmenin, akp'nin bugünkü kötü yönetimine, öfkeli uzaklaşmasının kazandıracağı akp karşıtı oygücü, türkiye'de uzlaştırıcı, gerilimi düşürücü yönetimi kurabilir mi? yoksa, zoryönetimden kurtulmuşluğun özgürlüğünde geçmişle öçleşme mi egemenleşir? bu da bugünden bilinmezdir.
bu an için, bekleyişte, söylenebilecekler de, bilinenler de azdır. en çarpıcı durum ise şudur: seçmenlerin, çoğunluğu kime oy vermeyeceğini biliyor. akp cephesinde ise durum kime oy vereceği yönünde açıktır. akp karşıtlarında bekleyiş biraz daha sürecektir.
24 nisan 2018, college station, texas.
