akp karşıtlarında bekleyiş biraz daha sürecektir. bekleyiş demokrasiye katkıdır. neden? katkılar çoğullaşıyor ve katılım demokrasinin özünü çağrıştırıyor.
enson, bir önceki seçimde, birgün, chp-mhp başanları ortak adayımız ekmeleddin ihsanoğlu'dur dediler. tepkiler cılızdı; katılım yok düzeydeydi. sorun adayın kimliğinden öteye aday seçimindeki partilerin yetkili kurullarının ve parti öyelerinin katkısının yok düzeyde oluşuydu. nasıl oldu; neden oldunun sorumluluları seçimde beklenen desteğe erişemediklerinden öteye parti içi demokrasisinde, seçim sonrasında da sorgulanmadılar.
cumhurbaşkanını halkoyuyla seçmede ikinci denemede deneyim eksikliği apaçık olsa da, tek deneyimdeki dağınıklık ve de yukarıdan aşağıya dayatma gerilemiş görünüyor. ayrıca, oyun kurucu siyasilerde artış ve yüksek seslilik de yaşanıyor.
chp'de ortak adaylık konusunda, özellikle, adayların kimlikleri açıktan dillendirilince güçlü tepkinin hem arayışı biçimlendireceğini; hem de seçim sonrasına etkileri olacağını düşünmeliyiz. bir önceki seçimde, ekmeleddin ihsanoğlu adaylığına açıktan tepki gösteren emine ülker tarhan, seçim sonrasında, chp'den ayrılmak zorunda bırakılmıştı. chp'de, ekmeleddin ihsanoğlu adaylığını dayatan güce sorsak emine ülker tarhan chp'de yalnız kaldığından ayrılmıştı.
chp'de chp dışındakilerle ortak aday arayışında saydamlık olduğunu söylemek zordur ama, enazından, oldubittilerin ve dayatmanın kolay olmadığı yaşanıyor. seçim yolunda ya da seçim sonrasında chp'den dışarıya atılmalar ya da ayrılmalar yine olabilir. bukez, ayrılanların/atılanların kolayca gerçekleneceğini düşünmemeliyiz. chp'de başkanlık değil, parti işleyişinde değişimi tartışacak bir tartışma 24 haziran sonrasının gündemidir.
akp karşıtlarındaki arayış çalışmalarına baktığımızda üç siyasilik de beklentilerini kamuya açık ve kuşkudan uzak sunmuşlardır. chp, ortak aday arayışında esnek olunabileceğinde güç gösterebilmiştir. chp'de, ortak adayda birleşme yolunda kendi adayını belirleme ya da olabilir destekçiler saadet partisi ile iyi parti'ye aday sunmada eksiklik gösterildiği ortadadır. saadet partisi de abdullah gül adaylığını sunmada, iyi parti de merak akşener adaylığındaki kararlılığında daha etkin göründüler.
ortak adaylığın erdoğan özelinde ve akp karşıtlığında toplumun yarısını aşan tepkisellik temelinde kurgulanması zordu ve olmayacağı açıktı. bu arayış aşamasında, ortak adayla, akp karşıtları, öfkeli nefret cephesi oluşturulamayacağını gördüler demeliyiz. bundan, şimdilik, iki sonuç çıkarmalıyız: 1. öfke ve nefret temelinde duygu egemendir; siyaset belirsizliktedir. 2. öfke kitlesini birlikte tutabilmenin zorluğundan öteye nefret öznesinin çevresinde toplaşmanın artabilmesi tepkisini getirmesi küçümsenmemelidir.
oysa, seçim yoluna başlamadan, kimin cumhurbaşkanından önce, kime karşı cumhurbaşkanı birleşiminden önce nasıl bir cumhurbaşkanlığı belirlenmeliydi/tasarlanmalıydı.
görünen odur ki: akp karşıtları, erdoğan cumhurbaşkanı olmasın ama, onun karşıtları kazanırsa o cumhurbaşkanı olsun zayıflığını aşamadılar. türkiye'de gereken cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanlığı değildir. türkiye'de gereken güçler ayrımını yokedecek, güçleri yukarıdan aşağıya belirleme özlemindeki cumhurbaşkanlığı düzenine tepkiden öteye, geçerli anayasallık iiçinde, yeniden geçileceğinin tasarımı önemlidir.
akp-mhp birlikteliğinin adayının belirgin olması ya da o adayın cumhurbaşkanlığının uyumluluk diye gerçekleyeceği anayasallıkları durdurucu karşıtlık belgesi ortada yoktur. ortada olan, salt, korku ve korkutmacadır. o olursa baskı sürecektir; yeni yetkilerle donanacaktır korkutmacasını aşan tasarım yoktur. bu durumda korku ve korkutmaca, karşılıklı, seçimin belirleyicisi olacaktır. akp-mhp cephesinin de dayanağı biz olmazsak korkusuyla korkutmacası olduğuna, tepkiyi aşan bir tasarım gerektir. korku ve korkutmacanın hangisi kazanacaktan önce, korku ve korkutmacanın seçimle de sonlanmayacağını bilmek gerekir.
25 nisan 2018, college station, texas.
