akp'nin yenilenmiş ve evrilen bir parti olduğunu varsayan yok. ayrıca, akp'yi tek adam partisi sayanlar da çoğunluk. oysa, yokları var ya da varları yoksayacak akıl gelişmiş değil.
türkiye'de ve çevresinde her olayı değişmez [var/yok]sayımlarla değerlendirmek sıradanlığını sürdürüyor.
bir ara, "eksen kayıyor" ya da "şangay beşlisi" nereden çıktı; olurdu, olmazdı olağan sayıldı. pekçok öngörülerde olduğu gibi yeni gelişimlerle, abd/ab ekseninden uzaklaşamayacağımız yaşandı. ayrıca, uzun süredir, rusya'yla son yüzyılda gerilemek bilmeyen yaklaşımla gelişiyordu tükiye rusya ilişkileri. rusya'nın uçağını, sınırlarımızı kurallara aykırı olarak zorladığı gerekçesiyle zorla indirmemizden sonra, türkiye rusya ilişkileri ne olacaktır?
biraz geriye giderek göreceklerimizi atlayamayız. abd/ab birlik olarak, rusya'yı, ukrayna'daki rus kazanımlarına tepki olarak çember içine almak ve tutmak istiyordu. türkiye, görünürde doğal olarak rusya'nın çember içinde tutulması birlikteliğindeydi. rus uçağının düşürülmesi sonucu rusya'nın türkiye üzerinden çemberi yarması zorlaştı.
rusya'nın uçağının düşürülmesinden sonraki tepkilerde türkiye'nin içinde siyasi olarak parçalanmışlığının uzlaşmadığından öteye uzlaşır olmadığı da göründü. türkiye'nin tepkisini akp'ye indirgemekle ve akp'nin yönetiminin biçimlendiği varsayılan öngörülerle birleştirilerek, neredeyse, rusya türkiye'yi vurursa akp bitecek ve bitmeli sayanlar var. türkiye'nin akp'yle bitmesinden öteye akp'nin türkiye'yi bitirmeden akp'yi bitirecek her güçe destek verecek söylemlerin olması ürkütücüdür. türkiye'de, ulusallıktan uzaklaşmanın getirdiği ağır ve üzünç verici durumdur bu. gelinen bu noktadan yola çıkarak, esad uzantılarından öteye rusya uzantıları da türkiye'de güç olur mu?
düşündürücü olan da şudur: rusya'yla akp karşıtlığı yaptığını sananların bir varsayımı da, türkiye'nin abd/ab ile yönlendiğini düşündüklerini söyleyip abd/ab karşıtlığı yaptıklarını sanmalarıdır. yine abd/ab'nin akp'den çoktan caydığını ve akp'yi yoketme tasarımlarından dönülmezliğini öngörenlerin de benzer söylemlere katılanlar olduğunu atlayamayız. sonuçta, ne kalıyor geriye? akp gitsin de, o gitsin de, sonrası ne olursa olsun mu? akp ve o gidince türkiye'de siz mi olursunuz, biz mi oluruz diye düşünme o akıllarda çoktan yitti gitti.
akp, rusya'yla yakınlaşıyor muydu; yoksa, hiç de yakın olmadı mı diyeceğiz? ilk önce bu soruya yanıt aramamız gerekir. benzeri ve tamamlayıcı olarak da, şunu düşünmek gerekmez mi: abd/ab, akp'den uzaklaşıyor muydu ya da akp mi abd/ab'den uzaklaşıyordu?
rusya uçağının türkiye yanından düşürülmesi kendi başına yükümlülüğü zorlu bir eylemdir. tepkilerde, ulusalcı olan olmayan tepkilerin ilkelliği ise türkiye'nin yarınına ilişkin daha da zorlu günlerin öncesinde olduğumuzu gösteriyor.
türkiye'nin, abd/ab'den bağımsız ve abd/ab'yle uyumlu ya da rusya'yla karşıtlaşmadan bağımsız olabileceğini düşünmek akılları akp'de yok da, akp karşıtlarında var mı?
bu arada, akp yürütme gücü oluştu ve etkisi gölgede kaldı. akp'de çoklu bir uzlaşımla kurulan yürütme, akp'nin gücü müdür; yoksa, akp'nin güçsüzlüğünün ötelenmesi gereği midir kestirmek zordur. şunu söyleyebiliriz: akp'nin içinde karşıtlaşmaktan olabildiğince kaçınan parçalar ve parçacıklar yeniden birbirlerine zorunlu bir uyumu buldu. ne güne değin sorusunu, uzakta değildir diye yanıtlayamayız.
akp'nin tbmm'de okunan yeni yürütme programında iki ana konu var: birisi iktisadi düzelmeyle yeniden kalkınma; ikincisi de, başkanlıkla türkiye'ye nitelik değişimi. bu iki konu da, içeride dışarıda gerilimi ya da savaş durumunu kaldıramayacak hedefler değil midir? durduk yerde, akp rusya uçağını düşürdü varsayımı sallantıya düşmüyor mu? yarın rusya ve rusya'nın türkiye'deki uzantıları olmayacak gerilimlere neden olduklarında da akp gündemi saptırdı diye mi alınacaktır? içte ve dışta gerilimle anayasa nasıl değişir; iktisadi düzelme mi olur? biraz daha akıllı düşünmek ve tepkide sorumluluğa dünden çok gereksinim var türkiye'de.
sonuçta, türkiye'nin, abd/ab ile uyumluluğunu sürdürürken rusya'dan uzaklaşmadan olmasının sonuna mı gelinsin isteniyor?
25 kasım 2015, new york, ny.
