bundan sonrası gerçektir: abd'nin, ışid'i, önce etkisizleştirme kararını başkan obama açıkladı. ışid'i etksizleştirmeden öteye yoketme kararlılığını da vurguladı obama. abd'nin, obama'nın söylediklerinin gereğini yapmada inandırıcılığı nedir?
abd için, ilk aşamada ışid'in çevre güçlerini yoketmek ilk hedeftir. işid'i yaşatan ve geliştiren dayanak, abd'nin 2003 bağdat sonrası işgaliyle iktidarını yitiren arap çoğunluktur. ışid bağdat kapılarında ve çevresinde durmaktadır.
bağdat'ta, 2003'ten bu yana, ilk kez, ırak'ın tüm siyasiliklerinin temsili ırak meclisi'nde, devlet başkanlığında ve yürütme gücünde sağlanmıştır. yürütmede içişleri ve savunma bakanlıkları sorumluları uzlaşımı boşluktadır. en önemli iki bakanlık yetkilisi olmamasına karşın yeni ırak hükümeti ırak meclisi'nde yüksek katılımlı oylamayla güvenoyu almıştır. haydar el-ibadi, ırak çoğunluğunun güçlü başbakanı görünümündedir. nuri e-maliki'nin yapamadığını, yapmadığını el-ibadi yapabilir mi? ırak devlet başkanı fuat masum'un yanına üç güçlü siyasi iyad alawi, nuri el-maliki ve usame el-nujef meclis'ten destek oyu almıştır.
ırak'ta beklenti açıktır: paramparça ırak toplumunun tüm siyasilikleri güç paylaşımında temsil ediliyor. bu güçlü görünüm ışid'in dağılmasını getirir mi? abd'nin beklentisi budur. savaş alanında ışid karşıdında savaşmadan dağılan ırak ordusu siyasi desteği eksiksiz olduğunda ışid'i caydırıcı güç olacak mıdır? abd'nin ırak ordusundan öteye kürt ordusu diye ırak'ın kuzey'indeki özerk yönetimin asker gücünü birlikte ışid'e karşı savaşmaya yönlendirebilir mi? abd'nin, bir dayanağı da, çok parçalı ve öso(özgür suriye ordusu) diye anılan askeri gücü yeniden derleyip, eğitip ışid'e karşı savaşmada yeralmasını sağlayabilir mi?
abd'nin, ayrıca, suudi arabistan, ürdün, birleşik arap emirliği ve türkiye'yi de ışid'e karşı savaştırma yönündeki çabaları bekleneni getirir mi?
obama'nın umutvar olmasının yetmeyeceğini biliyoruz. savaş kolay ve hızlı sonuçlanmadığında, ışid'in direnç göstermesi durumunda, abd'nin önderliğindeki olası birleşik güç korunabilir mi? kuşkusuz, abd'nin ve obama'nın iyimser umutlu görünümü yetmeyecektir. suudiler, arabistan topraklarında, ışid karşıtı askeri gücün eğitim ve saldırı cephesi olarak kullanımında, abd'ye olanak sağlayacağını açıktan duyurdu. türkiye'nin konumu ise tedirginden öteye gönülsüz görünmektedir. türkiye, başbakanı davutoğlu'nun stratejik derinliğinde ve eylemli davranmada etkisizdir. türkiye'nin ışid'e karşı olmada çekingen uzaklığı geçici midir; yoksa, direnci nasıl kırılır? bu konuda abd'nin türkiye'den beklentileriyle türkiye'nin abd desteğine beklentileri uzlaşır mıdır?
türkiye, kıbrıs savaşı günlerinden bu yana ve akp'yle 2002'den günümüze en önemli seçmesinde durgundur. davutoğlu-erdoğan, türkiye'ye önderlik edecek gücte olacaklar mıdır? abd için yitireceği çoktur diyemeyiz; abd'nin kazanacakları kesinlikle çoktur. türkiye için ise kazanacağı olmayan ama, yitirecekleri çok olan abd desteği gerçeklenebilir mi? abd, çıkarlarını korumada, güvenli olmada türkiye'yi yanına almadan etkili olabilir mi?
abd için, ilk aşamada ışid'in çevre güçlerini yoketmek ilk hedeftir. işid'i yaşatan ve geliştiren dayanak, abd'nin 2003 bağdat sonrası işgaliyle iktidarını yitiren arap çoğunluktur. ışid bağdat kapılarında ve çevresinde durmaktadır.
bağdat'ta, 2003'ten bu yana, ilk kez, ırak'ın tüm siyasiliklerinin temsili ırak meclisi'nde, devlet başkanlığında ve yürütme gücünde sağlanmıştır. yürütmede içişleri ve savunma bakanlıkları sorumluları uzlaşımı boşluktadır. en önemli iki bakanlık yetkilisi olmamasına karşın yeni ırak hükümeti ırak meclisi'nde yüksek katılımlı oylamayla güvenoyu almıştır. haydar el-ibadi, ırak çoğunluğunun güçlü başbakanı görünümündedir. nuri e-maliki'nin yapamadığını, yapmadığını el-ibadi yapabilir mi? ırak devlet başkanı fuat masum'un yanına üç güçlü siyasi iyad alawi, nuri el-maliki ve usame el-nujef meclis'ten destek oyu almıştır.
ırak'ta beklenti açıktır: paramparça ırak toplumunun tüm siyasilikleri güç paylaşımında temsil ediliyor. bu güçlü görünüm ışid'in dağılmasını getirir mi? abd'nin beklentisi budur. savaş alanında ışid karşıdında savaşmadan dağılan ırak ordusu siyasi desteği eksiksiz olduğunda ışid'i caydırıcı güç olacak mıdır? abd'nin ırak ordusundan öteye kürt ordusu diye ırak'ın kuzey'indeki özerk yönetimin asker gücünü birlikte ışid'e karşı savaşmaya yönlendirebilir mi? abd'nin, bir dayanağı da, çok parçalı ve öso(özgür suriye ordusu) diye anılan askeri gücü yeniden derleyip, eğitip ışid'e karşı savaşmada yeralmasını sağlayabilir mi?
abd'nin, ayrıca, suudi arabistan, ürdün, birleşik arap emirliği ve türkiye'yi de ışid'e karşı savaştırma yönündeki çabaları bekleneni getirir mi?
obama'nın umutvar olmasının yetmeyeceğini biliyoruz. savaş kolay ve hızlı sonuçlanmadığında, ışid'in direnç göstermesi durumunda, abd'nin önderliğindeki olası birleşik güç korunabilir mi? kuşkusuz, abd'nin ve obama'nın iyimser umutlu görünümü yetmeyecektir. suudiler, arabistan topraklarında, ışid karşıtı askeri gücün eğitim ve saldırı cephesi olarak kullanımında, abd'ye olanak sağlayacağını açıktan duyurdu. türkiye'nin konumu ise tedirginden öteye gönülsüz görünmektedir. türkiye, başbakanı davutoğlu'nun stratejik derinliğinde ve eylemli davranmada etkisizdir. türkiye'nin ışid'e karşı olmada çekingen uzaklığı geçici midir; yoksa, direnci nasıl kırılır? bu konuda abd'nin türkiye'den beklentileriyle türkiye'nin abd desteğine beklentileri uzlaşır mıdır?
türkiye, kıbrıs savaşı günlerinden bu yana ve akp'yle 2002'den günümüze en önemli seçmesinde durgundur. davutoğlu-erdoğan, türkiye'ye önderlik edecek gücte olacaklar mıdır? abd için yitireceği çoktur diyemeyiz; abd'nin kazanacakları kesinlikle çoktur. türkiye için ise kazanacağı olmayan ama, yitirecekleri çok olan abd desteği gerçeklenebilir mi? abd, çıkarlarını korumada, güvenli olmada türkiye'yi yanına almadan etkili olabilir mi?
11 eylül 2014, college station, texas.
